Burze geomagnetyczne 2025 vs 2024: ostateczne dane Kp

Krótka odpowiedź

Według ostatecznego planetarnego zapisu Kp w 2025 roku częściej niż w 2024 przekraczano próg Kp 5.0 lub więcej: 62 dni UTC z co najmniej jednym przedziałem Kp równym lub większym niż 5.0, w porównaniu z 36 w 2024 roku. Odnotowano również 156 przedziałów trzygodzinnych z Kp równym lub większym niż 5.0, w porównaniu z 97 w 2024 roku.

Wynik dla najwyższych wartości wskazuje na odwrotną zależność. W 2024 roku odnotowano sześć dni UTC oraz 13 przedziałów trzygodzinnych z Kp równym lub większym niż 8.0; w 2025 roku odnotowano dwa dni i trzy przedziały na tym progu lub powyżej niego. Roczne maksimum wyniosło Kp 9.0 w 2024 roku i Kp 8.667 w 2025 roku.

To różne miary globalnego indeksu. Nie oznaczają one liczby odrębnych burz, zjawisk zorzy polarnej, nocy odpowiednich do obserwacji ani prawdopodobieństwa zobaczenia zorzy z dowolnego miejsca. Razem odpowiadają jednak na użyteczne, węższe pytanie: w 2025 roku było więcej dni, w których przekroczono próg Kp 5.0, natomiast w 2024 roku wystąpiło więcej rzadkich przedziałów z Kp równym lub większym niż 8.0.

Co policzono

Kp to planetarny indeks geomagnetyczny podawany w ośmiu stałych, trzygodzinnych przedziałach UTC każdego dnia. Oficjalny opis danych GFZ wymienia przedziały od 00–03 do 21–24 UTC, a wartości Kp są zapisywane z dokładnością do jednej trzeciej, dlatego wartości takie jak 8.667 są prawidłowe, a nie wynikiem błędu zaokrąglenia. Wykorzystano tu ostateczną serię danych GFZ, a nie bieżącą prognozę ani prowizoryczny podgląd. Opis danych GFZ dokumentuje zarówno częstotliwość pomiarów, jak i różnicę między danymi ostatecznymi a danymi nowcast.

Dla jasności w analizie zastosowano dwa proste progi:

• Kp ≥5.0: przedział lub dzień UTC, w którym co najmniej jedna wartość wynosiła 5.0 lub więcej.
• Kp ≥8.0: przedział lub dzień UTC, w którym co najmniej jedna wartość wynosiła 8.0 lub więcej.

NOAA przypisuje całkowitym wartościom Kp od 5 do 9 swoją skalę burz geomagnetycznych od G1 do G5. W tym artykule celowo podano wartości progowe zamiast określać każdy policzony przedział jako kategorię zdarzenia NOAA: dane to obserwacje trzygodzinne, natomiast czas trwania zdarzenia i klasyfikacja operacyjna wymagają odrębnych definicji. Informacje NOAA o indeksie K zawierają również zastrzeżenie, że szacunki w czasie rzeczywistym mogą nieznacznie różnić się od wartości oficjalnych, a indeks globalny może nie uwzględniać lokalnych zaburzeń.

Porównanie w jednej tabeli

Ostateczna miara UTC	2024	2025	Różnica, 2025 minus 2024
Zaobserwowane przedziały trzygodzinne	2 928	2 920	-8 (rok przestępny)
Pokrycie oczekiwanych przedziałów	100.0%	100.0%	0 punktów procentowych
Dni UTC z maksymalnym dziennym Kp ≥5.0	36	62	+26
Przedziały trzygodzinne Kp ≥5.0	97	156	+59
Dni UTC z maksymalnym dziennym Kp ≥8.0	6	2	-4
Przedziały trzygodzinne Kp ≥8.0	13	3	-10
Roczne maksimum Kp	9.0	8.667	—

Różnica wynikająca z roku przestępnego jest oczekiwana: pełny rok przestępny ma o osiem przedziałów trzygodzinnych więcej niż pełny rok nieprzestępny. Dane dla obu lat są kompletne, więc liczby dni i przedziałów spełniających kryteria progowe można porównać bezpośrednio, bez szacowania brakujących okresów.

Różnica na poziomie Kp 5.0 jest znacząca w wartościach bezwzględnych: w 2025 roku odnotowano o 26 więcej kwalifikujących się dni UTC, czyli o 72% więcej niż 36 w 2024 roku. Odnotowano także o 59 więcej kwalifikujących się przedziałów trzygodzinnych. Te miary są ze sobą powiązane, ale nie można ich stosować zamiennie. W ciągu jednego dnia może wystąpić jeden przedział przekraczający próg lub kilka; zestawienie obu wartości ukazuje wzorzec czasowy bez arbitralnego wyznaczania granic epizodów.

Przy Kp 8.0 obraz jest odwrotny. W zapisie z 2024 roku występuje trzykrotnie tyle kwalifikujących się dni UTC co w 2025 roku i ponad cztery razy więcej kwalifikujących się przedziałów. Maksymalna wartość Kp 9.0 osiąga najwyższy poziom skali Kp. Sama liczba przekroczeń progu w ujęciu planetarnym nie określa wyniku lokalnej obserwacji.

Kiedy pojawiła się różnica

Układ kalendarza wyjaśnia różnicę wynoszącą +26 dni. W miesiącach, w których wynik z 2025 roku przewyższał wynik z 2024 roku, odnotowano łącznie o 34 dodatkowe dni UTC z Kp ≥5.0; maj i sierpień zmniejszyły tę sumę o osiem. Największy pojedynczy wkład miał czerwiec: dziewięć kwalifikujących się dni w 2025 roku wobec dwóch w 2024 roku. To zestawienie rocznej różnicy, a nie wyjaśnienie jej fizycznej przyczyny.

Miesiąc	Dni UTC w 2024 roku z maksymalnym Kp ≥5.0	2025	Różnica
Styczeń	0	2	+2
Luty	0	4	+4
Marzec	4	8	+4
Kwiecień	3	6	+3
Maj	8	4	-4
Czerwiec	2	9	+7
Lipiec	2	2	0
Sierpień	6	2	-4
Wrzesień	3	7	+4
Październik	5	7	+2
Listopad	2	6	+4
Grudzień	1	5	+4
Cały rok	36	62	+26

Wyniki nie są sprzeczne. W jednym roku może wystąpić więcej umiarkowanie podwyższonych wartości w przedziałach rozłożonych na większą liczbę dni, podczas gdy w innym mniej dni spełniających kryterium, ale z bardziej skoncentrowanym ogonem wysokich wartości. Dlatego wybór miary powinien poprzedzać wniosek, a nie następować po nim.

Co to mówi o cyklu słonecznym — a czego nie mówi

NASA i NOAA ogłosiły w październiku 2024 roku, że 25. cykl słoneczny osiągnął okres maksimum. To przydatny kontekst, ale nie wyjaśnia przyczyn żadnej z rocznych sum. Wprowadzenie NOAA do pogody kosmicznej informuje, że burze geomagnetyczne występują na ogół częściej w pobliżu maksimum słonecznego, ale mogą być również częste w fazie spadkowej ze względu na strumienie wiatru słonecznego o dużej prędkości.

Na poziomie poszczególnych zdarzeń prędkość, kierunek, gęstość i kierunek pola magnetycznego koronalnego wyrzutu masy wpływają na to, czy i jak silnie zaburzy on magnetosferę Ziemi. NOAA zauważa, że kierunku pola magnetycznego nie można ustalić przed pomiarem na satelicie monitorującym, a pole o przeciwnym kierunku może wywołać silniejsze zaburzenie. Objaśnienie CME stanowi dobry powód, by nie przypisywać różnicy w rocznych liczbach wyłącznie fazie cyklu słonecznego.

Kompletne zapisy za 2024 i 2025 rok pokazują zatem różne rozkłady przekroczeń progów globalnego indeksu Kp. W tym zestawieniu 2025 rok przoduje pod względem dni i przedziałów z Kp ≥5.0; 2024 rok — pod względem dni i przedziałów z Kp ≥8.0 oraz rocznego maksimum.

Metody, ograniczenia i źródło

W analizie wykorzystano migawkę interfejsu JSON API GFZ z ostatecznymi danymi, pobraną 7 listopada 2026 roku: /app/json/?start=1996-01-01T00:00:00Z&end=2025-12-31T23:59:59Z&index=Kp&status=def. Podzbiory danych za 2024 i 2025 rok zawierają odpowiednio 2 928 i 2 920 natywnych, trzygodzinnych przedziałów UTC, każdy z pokryciem 100.0%. „Kwalifikujący się dzień UTC” oznacza, że co najmniej jeden z ośmiu przedziałów danego dnia spełniał podany próg liczbowy. Nie obliczano ani nie wykorzystywano średniej Kp.

Kp jest indeksem nieliniowym, dlatego nie należy traktować go jak zwykłego liniowego wyniku i bezrefleksyjnie uśredniać. Dokumentacja GFZ zaleca rodzinę liniowych indeksów ap/Ap zamiast historycznej dobowej sumy Kp do naukowego zestawiania danych dobowych. W tym artykule ograniczono się więc do przejrzystych zliczeń przekroczeń progów i zaobserwowanego maksimum rocznego.

W analizie nie zastosowano reguły segmentacji zdarzeń burzowych: zaburzenie obejmujące wiele przedziałów może zwiększyć liczbę przedziałów i obejmować więcej niż jeden dzień UTC. Analiza nie zawiera lokalnych obserwacji zorzy polarnej, pogody ani skutków.

Źródło: Geomagnetic Kp index, GFZ Potsdam, DOI 10.5880/Kp.0001, CC BY 4.0, z podanym przez GFZ wskazaniem zbioru danych i publikacji Matzka et al. (2021).