Aurora australis in Tasmanië: waar, wanneer en welke Kp

Australië ligt ten noorden van de zuidelijke aurorale ovaal. De aurora australis is hier dus een verschijnsel aan de horizon en niet iets dat boven je hoofd verschijnt. Daardoor is de breedtegraad bepalend, en daarom worden in Tasmanië relatief veel aurorafoto's gemaakt. In deze gids lees je welke Kp-waarde elke stad nodig heeft, waar je het beste kunt staan, wanneer je het in het jaar kunt proberen en welke officiële feeds je kunt raadplegen. Voor een breder beeld van het zuidelijk halfrond kun je beginnen met onze gids voor de voorspelling van de aurora australis.

Waarom Tasmanië en niet het vasteland

De zichtbaarheid van de aurora hangt af van de magnetische breedtegraad. De zuidelijke aurorale ovaal ligt boven Antarctica en Australië ligt daar ver ten noorden van, waardoor het hele continent aan de buitenrand van het verschijnsel ligt. Tasmanië ligt simpelweg het dichtst bij die rand. Het verschil tussen het eiland en het vasteland is groot genoeg om te bepalen wat voor nacht je nodig hebt.

De tweede factor is de horizon. Vanuit heel Australië verschijnt de aurora australis in het zuiden, laag aan de hemel. De zuidkust van Tasmanië kijkt uit op de Zuidelijke Oceaan, met niets tussen die kust en Antarctica. Er zijn dus geen steden, geen kustgloed en geen terrein dat het zicht belemmert. Melbourne kijkt daarentegen over Port Phillip Bay en het schiereiland Bellarine naar het zuiden, met de lichtkoepel van een grote stad achter je. Beide effecten versterken elkaar.

Elke Australische locatie die hier aan bod komt, heeft een eigen stadspagina op AuroraMe. De links staan in de tabel hieronder. Op die stadspagina vind je de drempelwaarde en de actuele voorspelling voor die locatie.

Kp-drempels in Zuid-Australië

Dit zijn de drempelwaarden voor waarneming met het blote oog die AuroraMe voor elke stad publiceert, afgeleid van de magnetische breedtegraad. Ze gelden bij een heldere, donkere, maanloze hemel en vrij uitzicht naar het zuiden. Een lange belichting legt vaak al een zuidelijke gloed vast bij lagere waarden dan deze. Daarom verschijnen foto's van een verschijnsel vaak voordat iemand meldt het met eigen ogen te hebben gezien.

Het verschil tussen Kp 7 en Kp 9 vertelt het hele verhaal van aurorajagen in Australië. Kp 7 komt overeen met een sterke geomagnetische storm, die tijdens een actieve zonnecyclus herhaaldelijk voorkomt; Kp 9 is het uiterste van de schaal en komt zelden voor. In onze gids voor geomagnetische stormen lees je hoe de Kp-waarden overeenkomen met NOAA's stormschaal van G1 tot G5. De pagina met actuele stormgegevens toont de huidige omstandigheden.

Waar je in Tasmanië het beste kunt staan

Hobart en het schiereiland South Arm

Hobart is de voor de hand liggende uitvalsbasis: het is de zuidelijkste hoofdstad van Australië, er zijn vluchten naartoe en goede locaties liggen dichtbij. De stad zelf heeft een lichtkoepel, dus de gebruikelijke aanpak is om naar het zuiden te rijden. Op het schiereiland South Arm vind je een strand met daarachter de Zuidelijke Oceaan, op slechts een halfuur rijden. Kunanyi / Mount Wellington boven de stad biedt hoogte, wat helpt als er lage bewolking in de valleien hangt. De top is echter onbeschut en vaak kouder en bewolkter dan de kust.

Bruny Island en het uiterste zuiden

Bruny Island, bereikbaar met de veerboot vanuit Kettering, is nog donkerder en de zuidpunt kijkt uit op open water. Nog verder naar het zuiden loopt de weg door de Huon-regio richting Cockle Creek, het zuidelijkste punt van Australië dat je met de auto kunt bereiken. Dit zijn de plekken waar een marginaal verschijnsel zichtbaar kan worden, maar je moet er wel een uur of twee voor rijden en eenmaal aangekomen zijn er geen voorzieningen.

Cradle Mountain en de centrale hooglanden

Cradle Mountain en de centrale hooglanden zijn echt donker en bieden de meest spectaculaire voorgronden van de staat. Voor de aurora zijn ze echter een compromis: je bevindt je verder naar het noorden dan Hobart, en de bergen die het landschap zo bijzonder maken, kunnen ook het zicht op de zuidelijke horizon blokkeren. Kies een locatie met vrij uitzicht laag naar het zuiden — een oever van een meer die op het zuiden is gericht werkt veel beter dan een bergtop.

Launceston en het noorden

Launceston heeft dezelfde Kp-drempel van 7 als Hobart, maar in het noorden van het eiland ligt er meer land en zijn er meer steden tussen jou en de pool. Tijdens een verschijnsel kun je het beste naar het zuiden of oosten rijden, naar een kustlijn met vrij uitzicht op het zuiden.

Uitzonderlijke locaties op het vasteland: Victoria en Zuid-Australië

Waarnemingen op het vasteland zijn echt, maar afhankelijk van de omstandigheden. Melbourne en Geelong hebben beide een Kp-drempel van 8, wat betekent dat een zware storm nodig is. Als die zich voordoet, zijn de voorwaarden dezelfde als in Tasmanië: trek weg uit de stadslichten en zoek een kust die op het zuiden is gericht. De kust van Victoria ten westen en oosten van Port Phillip, de zuidpunt van Wilsons Promontory en de Great Ocean Road bieden allemaal de Zuidelijke Oceaan aan de zuidelijke horizon.

Adelaide heeft met Kp 9 een drempel aan het uiterste uiteinde van de schaal. De zuidoostkust van Zuid-Australië, dichter bij de grens met Victoria, ligt duidelijk gunstiger dan de stad. Beschouw een aurora op het vasteland in beide staten als iets waarop je reageert wanneer er een waarschuwing uitgaat, en niet als iets waarvoor je een weekend plant. Voor een reis die je vooraf plant, kun je beter naar Tasmanië gaan.

Seizoen, tijdstippen en waar je op moet letten

Maart tot september

Het auroraseizoen in Tasmanië wordt bepaald door de duisternis, niet door de aurora. In de zomer zijn de nachten kort en rond de zonnewende van december loopt het bruikbare kijkvenster af. Van maart tot september zijn de nachten lang genoeg om erop uit te trekken. De equinoxmaanden aan het begin en einde van die periode bieden bovendien een extra voordeel: statistisch gezien is de geomagnetische activiteit hoger rond de equinoxen van maart en september.

De uren rond lokale middernacht

Aurorale substormen komen vaak voor in de uren rond lokale magnetische middernacht, dus geef ongeveer 22:00 tot 02:00 prioriteit. Het is een tendens, geen vast schema: als een storm om 20:00 arriveert, verschijnt de aurora om 20:00. Bovendien pulseren verschijnselen doorgaans in golven in plaats van constant zichtbaar te blijven. Trek er daarom minstens een uur voor uit voordat je besluit dat het voorbij is. Geef je ogen eerst vijftien tot twintig minuten om aan het donker te wennen.

De ruimteweerdienst van het Bureau of Meteorology

Australië heeft een eigen ruimteweerorganisatie: Space Weather Services, beheerd door het Bureau of Meteorology. Deze publiceert Australische geomagnetische omstandigheden, aurorawaarschuwingen en informatiemateriaal over de aurora. Het is een logische eerste plek om de geomagnetische kant van de beslissing om in Australië te gaan kijken te controleren. De gewone weersverwachtingen van het Bureau dekken de andere helft: bewolking bepaalt meer auroranachten in Tasmanië dan de Kp-waarde. AuroraMe combineert geomagnetische activiteit, bewolking, maanfase, het duisternisvenster en je magnetische breedtegraad in één score op basis van vijf factoren. De methode wordt uiteengezet op onze methodologiepagina, en de liveweergave staat op de auroratracker.

Veelgestelde vragen

Is Tasmanië de beste plek in Australië om de aurora australis te zien?

Ja. Tasmanië is het zuidelijkste deel van Australië en ligt daarom het dichtst bij de zuidelijke aurorale ovaal. AuroraMe publiceert voor zowel Hobart als Launceston een drempelwaarde van Kp 7 voor waarneming met het blote oog; voor Melbourne en Geelong is dat Kp 8 en voor Adelaide Kp 9. In het uiterste zuiden van het eiland, onder Hobart, zijn de omstandigheden nog beter, omdat de horizon uit open oceaan bestaat en er geen steden achter liggen.

Welke Kp-waarde heb ik nodig om vanuit Hobart het zuiderlicht te zien?

Op de AuroraMe-pagina voor Hobart staat een drempelwaarde van Kp 7 voor waarneming met het blote oog. Bij die waarde wordt een zichtbaar verschijnsel verwacht op een heldere, donkere, maanloze nacht met vrij uitzicht naar het zuiden. Als je weggaat van het stadslicht en naar het schiereiland South Arm of Bruny Island rijdt, zie je bij elke Kp-waarde meer. Met een lange belichting legt een camera op nachten waarop je met het blote oog niets ziet vaak toch een zuidelijke gloed vast.

Kun je de aurora australis vanaf het Australische vasteland zien?

Soms, vanaf de zuidrand. Voor Melbourne en Geelong geldt een drempelwaarde van Kp 8 en voor Adelaide Kp 9. Waarnemingen op het vasteland horen dus bij zware en extreme geomagnetische stormen, niet bij gewone actieve nachten. Als zulke stormen zich voordoen, kun je het beste aan de zuidgerichte kust van Victoria of in het uiterste zuidoosten van Zuid-Australië zijn, met de zuidelijke horizon boven het water.

Wanneer is het seizoen voor de aurora australis in Tasmanië?

Grofweg van maart tot september. De aurora zelf is het hele jaar aanwezig, maar de zomernachten in Tasmanië zijn kort en het praktische kijkvenster loopt rond de zonnewende van december af. Maart en september zijn extra de moeite waard: statistisch gezien is de geomagnetische activiteit rond de equinoxen hoger, terwijl de nachten al lang genoeg zijn om erop uit te trekken.

Voorspelt het Bureau of Meteorology de aurora?

Het Bureau of Meteorology beheert Space Weather Services, dat Australische geomagnetische omstandigheden en aurorawaarschuwingen publiceert, naast informatiemateriaal over de aurora. Het is de Australische tegenhanger van NOAA's Space Weather Prediction Center in de Verenigde Staten en de bron die je raadpleegt voor de geomagnetische kant van de beslissing om in Australië te gaan kijken. AuroraMe is een onafhankelijke app en is niet verbonden aan een van beide organisaties.

Bronnen

• Bureau of Meteorology — Space Weather Services, Aurora — Australische geomagnetische omstandigheden, aurorawaarschuwingen en uitleg over de aurora
• NOAA SWPC — Aurora 30-Minute Forecast — uitvoer van het OVATION-model voor de zuidelijke aurorale ovaal
• NOAA SWPC — Space Weather Scales — hoe Kp-waarden overeenkomen met de stormschaal van G1 tot G5
• GFZ — Kp index — het instituut dat de officiële Kp-index berekent en publiceert
• NASA — Auroras — achtergrondinformatie over hoe de zonnewind de aurora bij beide polen veroorzaakt